Sytuacja prawna pasażerów w Polsce [Lipiec 2017]

Sytuacja prawna pasażer w Polsce | Airlex.eu - odszkodowania lotnicze

Przewóz lotniczy odgrywa coraz poważniejszą rolę na świecie, dlatego też prawo musi reagować na sytuacje, w których doszło do naruszenia uprawnień pasażerskich. Mówimy tutaj w szczególności o sytuacjach, gdy:
1) lot został odwołany
2) lot opóźnił się
3) odmówiono pasażerowi wejścia na pokład
4) umieszczono pasażera w innej klasie, niż ta na którą został wykupiony bilet

Istnieją 2 podstawowe akty prawne o charakterze międzynarodowym, które stanowią gwarancję ochrony ww. uprawnień pasażerskich:
1) rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91
2) Konwencja o ujednolicaniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, sporządzonej w Montrealu dnia 28 maja 1999 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 37, poz. 235)

Pierwszy z wymienionych aktów prawnych określa w sposób kwotowy wysokość rekompensaty należnej pasażerowi w sytuacji naruszenia jego uprawnień. Wynosi ona 250, 400 albo 600 EUR, a uzależniona jest przede wszystkim od kryterium długości lotu. Odpowiedzialność przewoźnika nie zależy od wykazania przez pasażera poniesienia szkody ani od winy lub bezprawności przewoźnika. Obowiązek wypłacenia odszkodowania nie występuje, jeżeli przewoźnik z wyprzedzeniem poinformuje pasażera o odwołaniu lotu, a gdy taka informacja została przekazana po przekroczeniu określonego terminu, w celu zwolnienia się z odpowiedzialności przewoźnik powinien ponadto zaoferować pasażerowi określoną zmianę planu podróży Przesłanką zwalniającą z obowiązku wypłaty odszkodowania w wypadku odwołania lotu jest również okoliczność, że było to następstwem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
Inaczej jest w przypadku Konwencji Montrealskiej, na podstawie której przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą w razie śmierci albo uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pasażera, szkodę wynikłą w razie zniszczenia, zaginięcia lub uszkodzenia bagażu zarejestrowanego, szkodę wynikłą w razie zniszczenia, zaginięcia lub uszkodzenia towaru oraz szkodę spowodowaną opóźnieniem w przewozie pasażerów, bagażu lub towarów. Tutaj jednak przepisy nie określają konkretnych kwot rekompensaty należnej poszkodowanemu pasażerowi. Każdą sprawę danego pasażera na tle przepisów Konwencji Montrealskiej należy więc traktować w sposób zindywidualizowany. Należy też podkreślić, że prawo do odszkodowania na gruncie przepisów rozporządzenia z 2004 r. jest całkowicie niezależne od przepisów Konwencji Montrealskiej. Szkoda, której naprawienia domagać się będzie pasażer na podstawie przepisów Konwencji musi być więc należycie udowodniona.

Sytuacja prawna pasażerów | Airlex.eu - odszkodowania lotnicze
W polskiej praktyce orzeczniczej na przestrzeni lat pojawiały się wątpliwości na temat charakteru prawnego odpowiedzialności przewoźnika lotniczego i wynikającego z tego faktu terminu przedawnienia roszczeń, jaki należy stosować. Spór rozbijał się głównie o to, czy odpowiedzialność przewoźnika wynika z umowy czy też ze stosunku pozaumownego. Ostatecznie Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu głoszącego, że odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 stanowi cywilnoprawną kompensację szkód materialnych i niematerialnych, związanych z nienależytym wykonaniem przez przewoźnika zobowiązania wynikającego z zawartej umowy przewozu. Dał on temu wyraz zarówno w uchwale z dnia 7 lutego 2014 r., III CZP 113/13 (OSNC 2014, nr 11, poz. 114), jak i w najnowszej uchwale z dnia 17 marca 2017 r., III CZP 111/16. W tym ostatnim wskazanym orzeczeniu SN stwierdził, że odpowiedzialność przewoźnika lotniczego w odniesieniu do przepisów prawa polskiego – należy rozpatrywać pod kątem umowy przewozu, którą uregulowano w art. 774 do 793 Kodeksu cywilnego. Z tego też względu Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 marca 2017 r. w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione mu przez Sąd Okręgowy, stwierdził jednoznacznie, że do roszczeń odszkodowawczych wynikających z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 należ stosować jednoroczny termin przedawnienia określony w art. 778 Kodeksu cywilnego. Termin ten zgodnie z powołanym przepisem powinien być liczony od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany – od dnia, kiedy miał być wykonany. W uzasadnieniu swojego stanowiska SN podkreślił, że przesłanką odpowiedzialności nie jest szkoda oraz że wysokość odszkodowania została ściśle określona, w zależności od długości lotu. Pasażer został zatem zwolniony od obowiązku dowodzenia zarówno przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, jak i wysokości odszkodowania. Zatem w ocenie Sądu poszkodowany pasażer powinien więc dochodzić roszczenia o wypłatę odszkodowania przewidzianego w rozporządzeniu nr 261/2004 niezwłocznie po zakończeniu opóźnionego lotu. Tym samym Sąd Najwyższy podzielając pogląd o umownym charakterze roszczeń uregulowanych w rozporządzeniu nr 261/2004, kategorycznie odrzucił możliwość stosowania dłuższego terminu przedawnienia na podstawie art. 442 Kodeksu cywilnego, ale też i wykluczył prawo stosowania dziesięcioletniego terminu przedawnienia zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego.
Pasażerowie, którzy chcą dochodzić swoich roszczeń odszkodowawczych muszą więc zadbać w stosunkowo krótkim czasie o ochronę swoich interesów, w przeciwnym razie ich roszczenia mogą ulec przedawnieniu.